شناخت انواع الیاف

شناخت انواع الیاف

مدت زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه


اگر بخوایم به نقطه صفر شروع تولید پارچه و صنعت نساجی برویم به چیزی می رسیم بنام لیف که جمع لیف ها را الیاف می نامند.

مادهٔ اولیهٔ مورد استفاده در صنعت نساجی الیاف می‌باشند .

الیاف مورد استفاده در نساجی از روش ها و منابع مختلفی تهیه می شوند و در این مقاله به شناخت انواع الیاف می پردازیم.

 

الیاف به صورت کلی به دو دسته تقسیم می شوند:
  1. الیاف طبیعی

  2. الیاف مصنوعی

شناخت انواع الیاف

الیاف طبیعی
الیاف سلولزي (نباتی):
این الیاف بیشتر در مصر باستان، ایران، هندوستان، روسیه و آمریکاي شمالی کاشته میشدند. به این جهت
که این الیاف از گیاهان بدست می آیند به آنها الیاف نباتی یا سلولزي می گویند. رایج ترین این الیاف به
ترتیب : پنبه، کتان، کنف و رامی می باشند که هر یک را به اختصار شرح می دهیم.

 

پنبه (Cotton)  
خصوصیات:
– طول الیاف پنبه تقریبا زیاد است.
– در قطرهاي متفاوت تهیه میشود.
– رنگ طبیعی آن سفید یا زرد کم رنگ است.
– خاصیت جذب رنگ الیاف پنبه اي نسبت به الیاف دیگر (بجز پشم) بیشتر است.
– قابلیت انعطاف الیاف پنبه اي نسبت به کتان، پشم و ابریشم بیشتر است.
– این الیاف هادي حرارت هستند، البسه پنبه اي حرارت بدن را به بیرون منتقل می کنند از اینرو
بسیار خنک هستند.
– بوي سوختن این الیاف شبیه بوي سوختن کاغذ است و خاکستر نرمی از آن بجا می ماند.
بهترین نوع پنبه، پنبه مصري بوده است، اما در آمریکاي شمالی هم، در بخش جورجیا پنبه اي کاشته میشد
که کیفیت بسیار خوبی داشت، اما چون زمان کشت و بدست آمدن محصول « سی آیلند کاتن » به نام پنبه
آن طولانی بود اقتصادي به شمار نمی رفت؛ به همین دلیل آنرا با پنبه مصري پیوند زدند و پنبه جدیدي به
دست آمد که بهترین نوع پنبه محسوب می شود.
پنبه را بیشتر در مناطق حاره اي و نزدیک به استوا به بهره وري اقتصادي رسانده اند، زیرا در آنجا آفتاب و
رطوبت که براي رشد پنبه نیاز است به وفور یافت میشود.
۳ تا ۵ ماه زمان لازم است تا پنبه برسد و آماده برداشت گردد. در ممالک پیشرفته و مدرن براي کاشت پنبه
معمولا زمین را به سه قسمت تقسیم میکنند.

بیشتر بدانید! روش تشخیص پارچه پنبه ای 

قسمت اول :

  • سال اول شخم میزنند و چیزي نمی کارند.
  • سال دوم شخم میزنند و پنبه می کارند.
  • سال سوم شخم میزنند و بلال می کارند.

قسمت دوم :

  • سال اول شخم میزنند و پنبه می کارند.
  • سال دوم شخم میزنند و بلال می کارند.
  • سال سوم شخم میزنند و چیزي نمی کارند.

قسمت سوم :

  • سال اول شخم میزنند و بلال می کارند.
  • سال دوم شخم میزنند و چیزي نمی کارند.
  • سال سوم شخم میزنند و پنبه می کارند.

به این ترتیب در یک سیر گردشی، بعد از دو سال کشت پنبه و بلال زمین استراحت میکند و چرخه از نو
شروع می شود، این شرایط را بوته غیري می نامند که در نتیجه عوض کردن زمین ها پنبه مرغوبتري بدست
می آید.
رویهم رفته عمر بوته پنبه به یک سال میرسد و سه دفعه بار میدهد، محصول اول زیاد خوب نیست، محصول
دوم مرغوبترین پنبه است، محصول سوم نیز مرغوب نیست چون به فصل سرما برمیخورد.
آفاتی نظیر کرم ها، قارچ ها، میکروبی به نام میلدویک و حشره اي شبیه شپش به نام لایس، بوته پنبه را
تهدید میکنند.
بهترین پنبه در ایران متعلق به مناطق گرگان و بابل است. از دانه هاي پنبه یک نوع روغن مخصوص بدست
می آید که از آن روغن نباتی تهیه میکنند.

پارچه های الیاف طبیعی لنین

کتان (Linen)

خصوصیات :
– طول الیاف کتان نسبتا زیاد است.
– قطر آن متفاوت و الیاف گره دار است.
– قدرت انعطاف الیاف کتان کم است.
– این الیاف آب را زود به خود جذب می کند؛ از این روي زودتر نیز خشک میشود (به همین سبب از
الیاف کتان در بافت پارچه هاي حوله اي و پارچه هاي مخصوص دستمال استفاده می کنند.)
– بوي سوختن الیاف کتان شبیه بوي علف سوخته است.
– البسه کتانی خنک تر از البسه پنبه اي هستند.
– حرارت و نور روي الیاف کتان اثر گذاشته و آنرا تضعیف می کند.
– قابلیت جذب رنگ در کتان کمتر از پنبه است.
در ایران گیاه کتان کشت نمی شود. بهترین نوع الیاف کتان متعلق به بلژیک، ایرلند و روسیه است.

البته بجز تهیه الیاف از ساقه گیاه کتان، از دانه هاي کتان نیز جهت روغن گیري استفاده میشود که بهترین
دانه کتان براي روغن گیري در آرژانتین عمل می آید.
براي کشت کتان آب و هواي مرطوب لازم است، تخم کتان را در بهار می پاشند و حدود سه ماه بعد، زمانی
که ارتفاع گیاه به حدود ۳۰ سانتی متر رسید؛ قابل برداشت می شود. هرچه گیاه کتان از ریشه کنده شود
الیاف بهتري بدست میدهد.

 

گیاه کتان مراحل زیادي را طی میکند تا پس از کنده شدن به الیاف تبدیل شود:

  • مرحله اول/ رپلینگ: گیاه کتان را بعد از کنده شدن از شانه هاي آهنی عبور میدهند و قسمت هاي
    زائد آن را جدا میکنند ( البته فعلا الیاف کتان در ساقه گیاه محبوس است).

 

  • مرحله دوم/ رتینگ : دسته هایی بزرگ از گیاه کتان را در استخر آب با حرارت ۲۱ تا ۳۲ درجه
    سانتی گراد می ریزند و وزنه سنگینی روي آن قرار می دهند تا صمغ ساقه ها شل شود. روش
    دیگري که براي شل شدن صمغ ها بکار می برند این است که ساقه هاي کتان را در مزارع باقی
    میگذارند تا در اثر بارش باران صمغ آنها شل شود.
    در روش استریم رتینگ با استفاده از نهرهاي آبی که بوجود می آورند و گیاه را در آن قرار می دهند، صمغ
    را جدا می کنند. در وت رتینگ ، کتان را در وان هایی قرار می دهند و چون حجم وان کمتر از نهر آب است
    و میزان کمتري ساقه کتان در آن قرار می گیرد، در نتیجه کیفیت الیافی که به دست می آید بهتر است.
    کمیکال رتینگ یعنی رتینگ به کمک مواد شیمیایی قلیایی هم براي شل شدن صمغ استفاده میشود که
    کیفیت کتان بدست آمده را پایین می آورد و باعث ضعیف شدن الیاف میشود.

 

شناخت انواع الیاف گیاهی

  • مرحله سوم/ اسکاچینگ : پس از نرم شدن صمغ موجود در ساقه ها، آنها را در ماشینهاي مخصوصی
    قرار می دهند که الیاف را از یک طرف و چوب را از طرف دیگر بیرون می دهد. این ماشین
    غلتکهایی دارد که چوب ساقه کتان را خرد می کند تا هیچ چوبی اطراف الیاف باقی نماند.

 

  • مرحله چهارم/ جداسازي : مرحله اي که الیاف ضخیم و بلند را از الیاف کوتاه و ظریف جدا می
    کنند، طول الیاف بین ۳۰ تا ۵۱ سانتی متر متغیر است . البته در برخی کشورهاي تولید کننده
    الیاف کتان معتقدند که انجام این عمل با دست، کیفیت بهتري از الیاف را ایجاد می کند و از خرد
    شدن الیاف جلوگیري می نماید.
    در نهایت الیاف آماده است و براي بهره وري به کارخانه هاي نساجی ارسال می شود.

 

کنف (Hemp) الیاف کنف (Hemp)

خصوصیات:
– طول و قطر الیاف متغیر است
– الیاف کنف نسبت به کتان ضخیم ترند و براق نیز نیستند
کنف جزء گیاهانی است که رشد سریعی دارند و از نظر ساختمان شبیه کتان است، اما چون الیاف ضخیم
تري دارد براي البسه مناسب نیست، بیشتر از آن براي گونی بافی و طناب بافی استفاده می کنند.
از کنف دو نوع الیاف از نظر طول و نرمی و زبري به دست می آید، یک نوع که از پوسته ساقه به دست می
آید در اندازه شبیه هم و مانند الیاف چوبی نرم است و به لحاظ بافت سلولزي ضعیف است. الیاف کوتاه تر که
از هسته ساقه به دست می آید به لخاظ بافت شبیه الیاف چوبی زبر است.

 

 

 

 چیتائی (Jute)خرید پارچه الیاف طبیعی
خصوصیات :
– طول الیاف بلند است ( ۱ تا ۴ متر)
– قطر الیاف متغیر است
– مقاومت کششی بالا دارد
این الیاف براي اولین بار در شرق هندوستان پرورش داده شد و به جوت یا کنف هندي معروف است. هم
اکنون هند و بنگلادش بزرگترین تولید کنندگان چیتائی هستند.
چیتائی الیافی بلند و نرم و درخشان است که از گیاه چیتائی به دست می آید و در رده الیاف سلولزي قرار
می گیرد. این الیاف بیشتر براي بافت گونی، پارچه کرباس استفاده میشود. رنگ طبیعی الیاف زرد تا قهوه اي
است و به دلیل رنگ و شفافیت نسبی آن به الیاف طلایی معروف است، این الیاف بعد از پنبه دومین الیاف
طبیعی به لحاظ کاربرد، مصرف جهانی، تولید و در دسترس بودن است که کاملا به طبیعت باز میگردد.

 

 

 

رامی (Ramie) 

خصوصیات:برگ گیاه رامی ramie
– الیاف آن نسبتا طویل است
– یکی از قوي ترین الیاف طبیعی است
– قابلیت کشسانی ندارد
رامی در واقع نوعی علف است که در شرق آسیا و در کشور چین می روید؛ به همین دلیل به آن علف چینی
می گویند، البته امروزه این گیاه به کشورهاي دیگر نیز برده شده و در آنجا کشت می شود اما مبداء آن
کشور چین بوده است. این الیاف به لحاظ جذب رطوبت، تراکم و ظاهر میکروسکوپی شبیه کتان است و از
قویترین الیاف طبیعی است که وقتی خیس میشود قوي تر نیز میگردد، ولیکن قابلیت کشسانی ندارد و
چروك میخورد و اگر از جاي مشخصی چندین بار تا بخورد می شکند.
از رامی در زمینه تولید نخ هاي دوزندگی صنعتی، کیسه هاي بسته بندي مواد، تور ماهیگیري، صفحات و
پارچه هایی براي صافی و بافت پارچه براي مبلمان خانگی استفاده می شود. این الیاف را میتوان با الیاف
دیگر ، به ویژه با پنبه و پشم، مخلوط کرد.

 

…. ادامه در قسمت دوم ….

(بزودی)

آیا این مطلب مفید بود ؟
Sending
User Review
۴ (۲ votes)
0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *